Warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności – kiedy i na jakich zasadach?

Warunkowe przedterminowe zwolnienie (WZPZ) to jedna z najważniejszych instytucji prawa karnego wykonawczego. Daje ona skazanemu realną szansę na opuszczenie zakładu karnego przed odbyciem całej kary, pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek ustawowych.

Poniżej wyjaśniam kiedy można się starać o warunkowe przedterminowe zwolnienie, jakie warunki trzeba spełnić, jak wygląda procedura oraz jakie skutki prawne wiążą się z jego uzyskaniem.

Czym jest warunkowe przedterminowe zwolnienie?

Warunkowe przedterminowe zwolnienie polega na zwolnieniu skazanego z dalszego odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli jego postawa, właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie w trakcie odbywania kary uzasadniają przekonanie, że będzie on przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.

Podstawę prawną stanowią przede wszystkim:

art. 159 i nast. Kodeksu karnego wykonawczego

art. 77–82 Kodeksu karnego

Po jakim czasie można ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie?

Moment, od którego skazany może złożyć wniosek, zależy od rodzaju kary i statusu skazanego.

Co do zasady:

• po odbyciu co najmniej 1/2 kary pozbawienia wolności

W przypadku:

• recydywy zwykłej – po odbyciu 2/3 kary
• recydywy wielokrotnej – po odbyciu 3/4 kary

Kary długoterminowe:

• kara 25 lat pozbawienia wolności – możliwość ubiegania się po co najmniej 15 latach
• kara dożywotniego pozbawienia wolności – po odbyciu co do zasady minimum 25 lat (z uwzględnieniem aktualnych przepisów i treści wyroku)

Samo odbycie wymaganego okresu kary nie oznacza automatycznego zwolnienia — jest to jedynie warunek formalny.

Jakie przesłanki trzeba spełnić, aby sąd udzielił zwolnienia?

Kluczowe znaczenie ma tzw. pozytywna prognoza kryminologiczna.

Sąd penitencjarny ocenia m.in.:

• zachowanie skazanego w zakładzie karnym;
• przestrzeganie regulaminu;
• udział w programach resocjalizacyjnych;
• wykonywanie pracy;
• nagrody i kary dyscyplinarne;
• stosunek do popełnionego przestępstwa;
• sytuację rodzinną i zawodową po opuszczeniu zakładu karnego.

W praktyce opinia wychowawcy i administracji zakładu karnego ma ogromne znaczenie, ale nie jest dla sądu wiążąca.

Kto i gdzie składa wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie?
Wniosek może złożyć:

• skazany
• obrońca (adwokat)
• dyrektor zakładu karnego
• prokurator

Wniosek składa się do:

• sądu penitencjarnego właściwego dla miejsca odbywania kary

Sprawa rozpoznawana jest na posiedzeniu, w którym może uczestniczyć skazany oraz jego obrońca.

Na postanowienie sądu penitencjarnego:

• odmawiające warunkowego zwolnienia
• albo je udzielające

przysługuje zażalenie zarówno skazanemu i jego obrońcy jak i Prokuratorowi. Zażalenie wówczas rozpoznaje Sąd wyższej instancji.

• skazanemu
• obrońcy
• prokuratorowi

Po jakim czasie można złożyć kolejny wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie?

Jeżeli sąd odmówi warunkowego przedterminowego zwolnienia, kolejny wniosek można złożyć nie wcześniej niż po 6 miesiącach, jeżeli kara nie przekracza 5 lat pozbawienia wolności, natomiast w innym wypadku dopiero po roku od wydania postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary.

Z czym wiąże się uzyskanie warunkowego przedterminowego zwolnienia?

Warunkowe zwolnienie nie oznacza zakończenia kary.

Skazany:

• pozostaje na okresie próby, który trwa do końca niewykonanej części kary (minimum 2 lata)
• musi przestrzegać porządku prawnego
• może zostać objęty dozorem kuratora
• może mieć nałożone obowiązki (np. praca, terapia, zakaz kontaktów)

Odwołanie zwolnienia

Jeżeli skazany:

• popełni przestępstwo
• rażąco naruszy porządek prawny

sąd może odwołać warunkowe zwolnienie, a skazany wraca do zakładu karnego celem odbycia pozostałej części kary, z której został warunkowo zwolniony.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie – pomoc adwokata

Postępowanie o warunkowe przedterminowe zwolnienie to nie formalność.

Odpowiednio przygotowany wniosek:

• akcentuje właściwe przesłanki;
• odnosi się do orzecznictwa;
• reaguje na negatywne opinie zakładu karnego;
• zwiększa realne szanse na pozytywne rozstrzygnięcie.

W sprawach karnych wykonawczych doświadczenie obrońcy ma kluczowe znaczenie.

Ktoś z Twoich bliskich przebywa w Zakładzie Karnym i może ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie? Nie czekaj i skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Adwokata Michała Pisarka.