Nagłe zatrzymanie przez Policję, Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA), Centralne Biuro Śledcze Policji (CBŚP), Straż Graniczną, Krajową Administrację Skarbową (Służbę Celno-Skarbową) czy Żandarmerię Wojskową to jedna z najbardziej stresujących sytuacji, z jaką może spotkać się każdy. Bardzo często zarówno osoba zatrzymana, jak i jej rodzina nie wiedzą, jakie mają prawa i jak powinny się zachować.

W takiej sytuacji najważniejsze jest zachowanie spokoju oraz jak najszybszy kontakt z adwokatem zajmującym się sprawami karnymi.

W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda zatrzymanie, jakie prawa przysługują osobie zatrzymanej i dlaczego pierwsze godziny po zatrzymaniu często decydują o dalszym przebiegu postępowania.

Kto może dokonać zatrzymania?

Najczęściej zatrzymania dokonuje Policja, jednak uprawnienia takie posiada również wiele innych służb, m.in.:

• Policja,
• Centralne Biuro Śledcze Policji (CBŚP),
• Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA),
• Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW),
• Straż Graniczna,
• Służba Celno-Skarbowa (KAS),
• Żandarmeria Wojskowa (w określonych przypadkach),
• inne uprawnione organy.

W praktyce zatrzymanie może nastąpić zarówno na ulicy, jak i w miejscu pracy czy w domu podczas przeszukania.

Zazwyczaj zatrzymanie odbywa zgodnie z Postanowieniem Prokuratury, jednakże w razie konieczności pilnego zatrzymania osoby – może mieć miejsce również na podstawie tzw. „legitymacji”.

Kiedy można zostać zatrzymanym?

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego zatrzymanie jest dopuszczalne wtedy, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie popełnienia przestępstwa oraz zachodzi jedna z ustawowych przesłanek, np.:

• istnieje obawa ucieczki,
• istnieje ryzyko ukrywania się,
• zachodzi obawa zatarcia śladów lub utrudniania postępowania,
• nie można ustalić tożsamości osoby.

Nie każde wezwanie na Policję oznacza zatrzymanie i nie każde zatrzymanie kończy się zastosowaniem tymczasowego aresztowania.

Jak wygląda zatrzymanie?

Najczęściej funkcjonariusze:

• informują o zatrzymaniu,
• podają jego podstawę prawną,
• pouczają o prawach,
• dokonują kontroli osobistej,
• przewożą zatrzymanego do jednostki Policji lub innej właściwej jednostki.

W wielu sprawach równocześnie wykonywane jest przeszukanie mieszkania, samochodu lub miejsca pracy.

To właśnie na tym etapie niezwykle ważny jest kontakt z adwokatem.

Najważniejsze prawa osoby zatrzymanej

Osoba zatrzymana nie jest pozbawiona swoich praw. Wręcz przeciwnie – przepisy zapewniają jej szereg gwarancji procesowych.

Do najważniejszych należą:

Prawo do kontaktu z adwokatem

To jedno z najważniejszych uprawnień.

Osoba zatrzymana może żądać kontaktu z adwokatem oraz rozmowy z nim przed pierwszym przesłuchaniem. Bardzo często już sama obecność obrońcy pozwala uniknąć błędów, których później nie da się naprawić.

Prawo do odmowy składania wyjaśnień

To prawo przysługuje każdej osobie podejrzanej.

Nie istnieje obowiązek odpowiadania na pytania Policji ani Prokuratora.

Milczenie nie może zostać potraktowane jako przyznanie się do winy.

W praktyce bardzo często najlepszym rozwiązaniem jest powstrzymanie się od składania wyjaśnień do czasu konsultacji z adwokatem.

Prawo do informacji

Osoba zatrzymana ma prawo wiedzieć:

• dlaczego została zatrzymana,
• o popełnienie jakiego czynu jest podejrzewana,
• jakie prawa jej przysługują.

Prawo do złożenia zażalenia na zatrzymanie

Jeżeli zatrzymanie było bezzasadne, nielegalne lub nieprawidłowe, można złożyć zażalenie do sądu.

Sąd ocenia m.in.:

• legalność zatrzymania,
• zasadność zatrzymania,
• prawidłowość czynności funkcjonariuszy.

Prawo do pomocy medycznej

Jeżeli stan zdrowia tego wymaga, zatrzymanemu przysługuje pomoc lekarska.

Czy rodzina osoby zatrzymanej również może zostać zatrzymana?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań.

Sama okoliczność zatrzymania jednej osoby nie oznacza, że jej małżonek, partner, rodzice czy dzieci również zostaną zatrzymani.

Każda osoba odpowiada wyłącznie za własne zachowanie.

W praktyce rodzina najczęściej może swobodnie:

• skontaktować się z adwokatem,
• przekazać informacje dotyczące zatrzymania,
• ustalić miejsce pobytu zatrzymanego,
• przygotować niezbędne dokumenty lub rzeczy osobiste.

To właśnie szybka reakcja bliskich bardzo często pozwala adwokatowi podjąć skuteczne działania już w pierwszych godzinach po zatrzymaniu.

Zatrzymanie – i co dalej?

W wielu sprawach zatrzymanie jest jedynie początkiem postępowania.

Po wykonaniu pierwszych czynności Prokurator może przedstawić zarzuty.

Na tym etapie podejrzany również posiada prawo:

• do odmowy składania wyjaśnień,
• do korzystania z pomocy adwokata,
• do zapoznania się z treścią zarzutów,
• do składania wniosków dowodowych.

Pierwsze decyzje procesowe bardzo często wpływają na dalszy przebieg całej sprawy.

Czy po zatrzymaniu zawsze następuje areszt?

Nie.

To jeden z najczęściej powtarzanych mitów.

Po zakończeniu czynności osoba zatrzymana może:

• zostać zwolniona,
• otrzymać zarzuty i odpowiadać z wolnej stopy,
• zostać objęta środkami zapobiegawczymi (np. dozorem Policji),
• zostać doprowadzona do sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

O zastosowaniu aresztu decyduje wyłącznie sąd – nigdy Policja czy Prokuratura.

Pomoc adwokata w sprawach związanych z zatrzymaniem osoby

Pierwsze godziny po zatrzymaniu często decydują o całym postępowaniu karnym.

Adwokat może:

• uczestniczyć w czynnościach procesowych,
• udzielić porady jeszcze przed przesłuchaniem,
• ocenić legalność zatrzymania,
• przygotować linię obrony,
• reprezentować zatrzymanego przed prokuratorem i sądem,
• sporządzić zażalenie na zatrzymanie,
• uczestniczyć w posiedzeniu dotyczącym tymczasowego aresztowania.

Im wcześniej obrońca zostanie zaangażowany, tym większe możliwości skutecznej ochrony praw osoby zatrzymanej.

Kancelaria Adwokacka adw. Michała Pisarka – pomoc od pierwszych chwil zatrzymania

Zatrzymanie przez Policję, CBŚP, CBA, ABW czy inne służby wymaga natychmiastowej reakcji. W takich sprawach czas ma ogromne znaczenie.

Kancelaria Adwokacka adw. Michała Pisarka świadczy pomoc prawną na każdym etapie postępowania karnego – od zatrzymania, poprzez przesłuchanie i postępowanie przygotowawcze, aż po reprezentację przed sądem.

Jeżeli Ty lub ktoś z Twoich bliskich został zatrzymany, nie zwlekaj i skontaktuj się natychmiast! Szybka pomoc adwokata może mieć kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.